Lady Midnight

مصاحبه ای کردم با محمدعلی ابطحی برای رادیو زمانه

دین و مدرنیته

5 شنبه گذشته 26 مرداد 1385 , حسینیه ارشاد تهران میزبان کنفرانس یک روزه دین و مدرنیته بود.
سازمان غیر دولتی “گفتگوی ادیان “ برگزار کننده این برنامه, از قبل تاکید بر تخصصی بودن این کنفرانس داشت.
به گفته آقای محمد علی ابطحی رئیس سازمان گفتگوی ادیان و صاحب امتیاز ماهنامه اخبارادیان- استقبال از این برنامه بسیار زیاد بوده

وی در ارتباط با این موضوع در وبلاگ شحصی خود می افزاید:

“دست بالا گرفتیم و400 نفر برای نهار پیش بینی کردیم , اما از ساعت 8.30 جمعیت به سمت حسینیه آمد. با اینکه خیلی ها بخشی از جلسه را شرکت میکردند و بعد میرفتند اما با ورود آدمهای جدید، در طول این 8 ساعت همیشه سالن پایین و بالا پر بود و گاهی در وسط راهرو ها هم نشسته بودند . قیافه ی آقای طوسی که مسئولیت اجرائی سمینار را بر عهده داشت و به جای 400 نفر به 1600 نفر ساندویچ داد، دیدنی بود.”

تلاش بر آن بوده تا در این سمینار نمایندگان سنت گرایان، نو اندیشان دینی و روشنفکران دعوت شوند تا دیدگاه های علمی خود را عرضه نمایند و از چهره هایی چون سعید حجاریان، دکتر شکیبی، دکتر علیرضا علوی تبار , دکتر محسن کدیور, حجت الاسلام سید علی طالقانی، دکتر سعید بینایی مطلق و دکتر محمد راسخ دعوت به عمل آمده بود.

عدم حضور آقای سروش ازدیگر نکات قابل توجه این کنفرانس بود. گویا از روز قبل تحرکاتی بر علیه ایشان در اطراف محل جریان داشت , که سروش را مجبور کرد تا در آخرین لحظه تصمیم خود را تغییر داده و فقط مقاله اش را بفرستد که توسط فرزند ایشان خوانده شود.

در همین ارتباط گفتگوی تلفنی داشتم با آقای ابطحی که میشنویم:

ببينيد، وقتی كه ما تصمیم گرفتیم که این سمینار را انجام بدهيم موضوع را، يكى از موضوعات مورد نیاز جامعه امروز ايرانى يافتيم. فكر مى كرديم اين موضوع، موضوع قابل توجهى است. اما، طبيعتا با توجه به اينكه ما صرفا از نگاه تخصصى و علمى دوست داشتيم سمیناررا برگزار کنیم و فصل تابستان و تعطيلى دانشگاه ها را هم در پيش داشتيم، طبيعى بود تا گمان نکنیم که با استقبال فراوان روبرو بشود.

در این سمینار از يكسرى از شخصيت هاى مختلف , با نگاه هاى گوناگون به دین و مدرنیته دعوت شده بود و همه آنها در اين جلسه حضور داشتند. براى من جالب ترين و شيرين ترين نكته اين بود كه از ابتداى اين کنفرانس كه حدود هفت ساعت طول كشيد و از 9:30 صبح شروع شد، جمعيت بسيار غير قابل پيش بينى برای شركت در اين جلسه شركت كردند و 2 طبقه حسينيه ى ارشاد از ابتدای برنامه تا انتها پر بود.

جمعيت، يك جمعيت آرام و اهل جست جويى بودند كه به سخنرانى ها با دقت گوش مى دادند و به مطالب, همان گونه که ما علاقمند بوديم به عنوان يك سمينار كاملا علمى نگاه مى كردند و پيگيرى مى كردند. اين يك نقطه اميدى بود , براى اينكه بحث هاى مورد نیاز جامعه به دور از جدال هاى سياسى , همچنان مورد توجه نسل جوان كشوراست كه علاقمند هستند در مورد اين مساله بدانند.

اين سمينار از طرف موسسه گفتگوی ادیان که یک موسسه غیر دولتی هست – من و دوستانمون در آنجا كار مى كنيم – برگزار شد و با كمك جمعى از جوانترهايى كه علاقمند به اين مسائل بودند. آقاى محمد رضا جلايى پور، مسئوليت تيم محتوایى را بر عهده داشت و دوستان ديگر هم كمك كردند تا اين سمينار برگزار شود.

این سمینار از سوى مردم مورد استقبال قرار گرفت و برگزار کننده آن موسسه گفتگوی اديان بود كه اين بحث هاى دينى را در حوضه هاى بخصوص تخصصى و بيشتر هم البته درحوضه های گفتگوی دینی هر چند يكبار در سطوح مختلف برگزار مى كند . همچنان كه من در سايتم هم نوشتم، براى ما هم منظورمان اين بود كه اصلا سمينار به صورت علمى و محتواى برگزار شود و خوشبختانه هم چنين شد.

– يكى از سخنرانان، مثل اينكه آقاى سروش تشريف نياوردند و گويا دور حسينيه از دور تحركاتى بوده برعليه ايشان , يا دوست نداشتند شركت كنند، داستانش چه بوده؟
بله، ايشان يكى از سخنرانان جلسه بودند كه از ايشان دعوت كرده بوديم به عنوان يك متفكر دينى در اين جلسه بيايند و صحبت كنند. زمينه هايى براى حضور ايشان بوجود آمد و درخواست شده بود كه ايشان دراینجا شركت نكنند و با اين كه قرار بود که باز هم تا آخرين لحظات بيايند, ترجيح دادند كه مقاله شان را بفرستند و خوشبختانه مقاله ایشان كه محتواى ديدگاه ها و نظرات علمى ايشان بود در سمینار خوانده شد. – آيا شما خودتان مقاله اى داشتيد يا خير؟
نه من مقاله نداشتم، من در ابتدا ى جلسه , هدف برگزارى اين سمينار را براى جلسه مطرح كردم. فكر هم مى كردم , در آن جا اشاره كردم كه ما امروز اين دو تا عنصر را، هيچ كدامشان را نمى توانيم ناديده بگيريم در جامعه اى مثل جامعه ايرانى. نه آن هايى كه اصول دين را ناديده مى گيرند توفيق پيدا مى كنند و با واقعيت آشنا هستند و نه آنهايى كه عنصر مدرنيته را ناديده مى گيرند.

مدرنیته یک واقعيتى است كه امروز در همه جوامع و منجمله جامعه ما حضور دارد، عملا حضور دارد و كسى نمى تواند منكر وجودش بشود يا با آن مخالفت كند , ناديده بگيرد يا منع بكند حضور مدرنيته را در كشورى مثل كشور ما. همچنان كه دين را كسى نمى تواند ناديده بگيرد. طبيعى است بهترين كارى كه اندیشمندان مى توانند انجام بدهند اين است كه راه حلى پیدا کنند برایاین که دين و مدرنيته براى يكديگر جا باز كنند و نگذارند يكى فداى ديگرى شود.

– ممنونم، متشكرم از اين كه وقتتان را به ما داديد براى اين گفتگو.
خواهش میکنم. ممنونم از شما و همکارانتون